FYSIK-Actueel

VO2max. meting bij duursporters toont aanleg en talent.

Het maximaal zuurstofopnamevermogen.

Het maximaal zuurstofopnamevermogen is een lastig begrip in de trainingspraktijk. De kennis hierover is beperkt onder trainers en coaches. Dat is jammer omdat er veel informatie is te halen uit het maximaal zuurstofopnamevermogen. We zullen het maximaal zuurstofopnamevermogen verder aanduiden als VO2max.

Definitie VO2max.

VO2max is de hoeveelheid zuurstof die door een sporter wordt verbruikt gedurende een minuut op zeeniveau. Het zuurstofverbruik heeft een rechtlijnig verband met het energieverbruik. Dit wil zeggen dat wanneer het zuurstofverbruik wordt gemeten er indirect ook de maximale capaciteit van een sporter om aerobe inspanningen te leveren wordt gemeten. 95% van de inspanningen bestaat binnen de duursporten uit een aerobe inspanning. Hoe hoger de VO2max, hoe meer aanleg of talent een sporter heeft als duursporter.

Waardoor wordt de VO2max beïnvloed?

Elke cel verbruikt zuurstof om voedsel (koolhydraten, vetten) om te zetten in ATP en op deze wijze in energie. Spiercellen die worden samengetrokken vragen heel veel ATP. Die spiercellen eisen dan ook heel veel zuurstof tijdens de inspanning. Hoe sneller de spieren moeten samentrekken, hoe groter de zuurstoftoevoer naar die spieren wordt. Die spiervezels zijn afhankelijk van twee zaken om de zuurstof te kunnen opnemen en om te zetten in energie: ten eerste moet een sporter over een zeer goed cardiovasculair systeem bezitten en ten tweede moet de zuurstofopnamecapaciteit van de spieren zeer goed ontwikkeld zijn. De zuurstofopnamecapaciteit wordt bepaald door de rijkheid aan mitochondrien in de spieren.

Verschillende experimenten zijn tot de eindconclusie gekomen dat de VO2max niet gelimiteerd wordt door het zuurstofverbruik, maar door de zuurstoftoevoer. De mogelijkheid van de spieren om zuurstof te verbruiken is groter dan de mogelijkheid van het hart om zuurstof aan de spieren te leveren. Een gemiddelde man heeft tussen de 30 en 35 kg. spieren, maar slechts een deel kan op een bepaald moment doorbloedt worden. Het hart kan niet en alle spieren voorzien van bloed en de bloeddruk onderhouden. Er is bewezen dat de spieren na training tot 300% meer zuurstof kunnen opnemen, maar de VO2max van een sporter wordt helemaal niet zo extreem verhoogd door trainingsaanpassing.

Er is wel een lineair verband tussen het slagvolume van het hart en de VO2max. Hoe groter het slagvolume, hoe meer zuurstof er geleverd kan worden en hoe groter de maximale zuurstofopname van de spieren dan ook kan zijn. Het hart past zich aan aan de training. Zo zal ook het slagvolume bij duursporters na training sterk toenemen waardoor ook de VO2max. toeneemt.

Bepaling van het zuurstofopnamevermogen.

Om de aanleg of talent van een sporter te kennen, is het van belang dat de VO2max. wordt gemeten. Tijdens een inspanningstest krijgt de sporter een mondkap die in verbinding staat met een apparaat die de ingeademde en de uigeademde lucht registreert gedurende de inspanningstest. In het begin van de test moeten de spieren nog maar weinig inspanning leveren en zal de hoeveelheid benodigde zuurstof laag zijn. Er wordt dan ook weinig zuurstof uit het bloed onttrokken. Wanneer de belasting echter zwaarder wordt, moeten de spieren ook sneller samentrekken waardoor de behoefte aan zuurstof wordt verhoogd. Het te volgen protocol is hierbij van wezenlijk belang omdat de VO2max. bereikt wordt na ongeveer 10’min. inspanning bij een oplopend protocol.

De VO2max. bij een ongetrainde sporter ligt tussen de 40 en 50ml/min/kg. Bij een goed getrainde sporter zal deze boven de 60 ml/min/kg liggen en de zeer goed getrainden bereiken waarden ruim boven de 80ml/min/kg.

Het is belangrijk om ook bij de VO2max. de waarde te herleiden tot een waarde die uitgedrukt wordt per kg. Lichaamsgewicht om de prestaties van een zware en een lichte sporter onder te kunnen vergelijken.